System oddymiania – jakie przepisy obowiązują?

Najważniejsze wnioski

• Systemy oddymiania stanowią kluczowy element ochrony przeciwpożarowej budynków, ponieważ umożliwiają bezpieczną ewakuację osób znajdujących się w budynku oraz wspierają działania ratownicze w strefach pożarowych.
• Obowiązek stosowania instalacji oddymiania klatki schodowej wynika bezpośrednio z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
• Skuteczność oddymiania w budynkach zależy od tego, czy zaprojektowany system oddymiania uwzględnia wymagania techniczne, wysokość obiektu oraz metodę oddymiania (grawitacyjną lub mechaniczną).
• Grawitacyjnego systemu oddymiania nie należy traktować jako prostego rozwiązania – jego funkcjonowanie wymaga prawidłowego napowietrzania przestrzeni klatki schodowej oraz właściwego rozmieszczenia urządzeń oddymiających.
• Nawet najlepiej zaprojektowany system nie spełni swojej funkcji bez regularnej konserwacji i przeglądów technicznych, które są obowiązkiem właścicieli i zarządców obiektów budowlanych.

Co to jest system oddymiania?

System oddymiania to instalacja techniczna mająca za zadanie usuwać dym i ciepło z przestrzeni budynku w przypadku pożaru, zapewniając warunki do ewakuacji ludzi i działań ratowniczych.

Myślisz o instalacji systemu oddymiania  lub innych systemów przeciwpożarowych w swojej firmie? Zapytaj o ofertę ServiceLine!

Podstawa prawna stosowania systemów oddymiania

Podstawowym aktem regulującym wymagania wobec systemów oddymiania jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2019 poz. 1065 z późniejszymi zmianami).

Zgodnie z tym dokumentem:

• W § 207 określono ogólne cele ochrony przeciwpożarowej, w tym wymóg zapewnienia możliwości ewakuacji oraz bezpieczeństwa ekip ratowniczych.
• W § 245 i § 246 określono przypadki, w których klatki schodowe muszą być wyposażone w systemy oddymiania lub zabezpieczenia zapobiegające zadymieniu.
• W § 256 przewidziano minimalne wymagania w przypadku przekroczenia długości dojścia ewakuacyjnego.

Kiedy system oddymiania jest obowiązkowy?

System oddymiania klatek schodowych należy zaprojektować i wykonać w budynkach:

• ZL II (np. przychodnie, żłobki) – jeśli budynek ma klasę Średniowysoki,
• ZL I, ZL II, ZL III lub ZL V – budynek Średniowysoki,
• PM o gęstości obciążenia ogniowego > 500 MJ/m2 – w budynku niskim i Średniowysokim,
• Budynki wysokie i wysokościowe – obowiązuje system zapobiegający zadymieniu lub oddymiania samoczynnego uruchamianego pomocą systemu detekcji dymu.

Tabela przedstawia wymagania projektowe:

Rodzaje systemów oddymiania klatek schodowych

Wyróżnia się dwa główne typy instalacji:

• System oddymiania (grawitacyjny lub z nawiewem) – usuwa dym i gorące gazy z klatek schodowych.
• System zapobiegający zadymieniu (różnicowanie ciśnienia) – uniemożliwia przedostanie się dymu do przestrzeni chronionej.

Elementy systemu oddymiania

Każdy sprawny system oddymiania powinien zawierać:

• Klapy dymowe montowane na dachu lub ścianach zewnętrznych,
• Centrala sterująca, odbierająca sygnał z czujek i uruchamiająca system,
• Zasilacz awaryjny, zapewniający działanie przez minimum 30 minut,
• Otwory napływu powietrza kompensacyjnego, napowietrzające przestrzeń (drzwi, okna, czerpnie),
• Wentylator nawiewny w systemach mechanicznych,
• Czujka dymu oraz przycisk RPO (ręczne uruchomienie).

Błędy projektowe i eksploatacyjne

Najczęstsze nieprawidłowości:

• brak automatycznego otwierania otworów napowietrzających,
• lokalizacja klap dymowych poniżej ostatniej kondygnacji,
• montowanie czujek tylko przy klapie zamiast na każdej kondygnacji,
• projektowanie napowietrzania przez przestrzenie recepcyjne,
• brak konserwacji i przeglądów zgodnie z wytycznymi producenta.

Porada eksperta ServiceLine

„Największym zagrożeniem nie jest brak systemu, ale jego nieskuteczność wynikająca z błędów projektowych i braku serwisu. W ServiceLine zawsze wykonujemy szczegółową analizę CFD i wdrażamy niezawodne centrale oddymiania zgodne z najnowszymi normami.”

Wymagania eksploatacyjne

System oddymiania powinien być:

• uruchamiany automatycznie (pomocą systemu wykrywania dymu),
• projektowany zgodnie z aktualną normą PN-B-02877-4:2025-07,
• testowany przy odbiorze technicznym (badania skuteczności oddymiania),
• poddawany przeglądom technicznym co najmniej raz w roku, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z 2010 r.,
• serwisowany zgodnie z dokumentacją producenta (w tym kwartalne i miesięczne testy).

Konserwacja i przeglądy instalacji oddymiania

Regularna konserwacja systemu oddymiania to kluczowy element utrzymania bezpieczeństwa pożarowego każdego obiektu. Tylko sprawnie działająca instalacja zapewnia skuteczne odprowadzanie dymu z dróg ewakuacyjnych i umożliwia bezpieczne opuszczenie budynku w przypadku pożaru.

Skuteczność oddymiania a projekt

Działanie systemu nie zależy wyłącznie od klapy. To kompletna instalacja, która musi zapewniać:

1. Właściwą powierzchnię czynną oddymiania.
2. Stały przepływ powietrza kompensacyjnego.
3. Niezawodne sterowanie i zasilanie.

W budynkach wysokich niezbędny jest nawiew mechaniczny, ponieważ systemy grawitacyjne nie są w stanie zapewnić skutecznego przepływu przy dużej wysokości i zmiennej gęstości gazów pożarowych.

Projektowanie i montaż systemów oddymiania i przeciwpożarowych w ServiceLine

Specjaliści ServiceLine kompleksowo projektują i montują systemy oddymiania oraz zabezpieczeń przeciwpożarowych, dostosowując je do specyfiki obiektu i układu dróg ewakuacyjnych. Nasze rozwiązania spełniają obowiązujące normy techniczne i są gotowe do integracji z innymi instalacjami bezpieczeństwa.

Podsumowanie

System oddymiania to kluczowy element bezpieczeństwa pożarowego budynku, który zgodnie z przepisami musi być projektowany i eksploatowany z uwzględnieniem ściśle określonych warunków technicznych. Zarówno system grawitacyjny, jak i nawiew mechaniczny muszą spełniać wymagania norm i rozporządzeń.

Więcej o sprawdzonych rozwiązaniach technicznych i wdrożeniach znajdziesz na stronie ServiceLine.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

1. Czy obowiązek stosowania systemów oddymiania dotyczy wszystkich budynków?

Nie, obowiązek stosowania wynika z przepisów i dotyczy m.in. klatek schodowych i przedsionków przeciwpożarowych w określonych klasach obiektów i stref pożarowych.

2. Jakie systemy kontroli rozprzestrzeniania dymu są dopuszczalne?

Przepisy regulują zastosowanie systemów oddymiania grawitacyjnych, mechanicznych oraz systemów zapobiegających zadymieniu, służących do usuwania dymu i ciepła.

3. Co decyduje o skuteczności oddymiania klatki schodowej?

O skuteczności decyduje projekt systemu oddymiania, prawidłowe wyposażenie klatki schodowej, sposób napowietrzania oraz uruchamianie systemu samoczynnie za pomocą systemu wykrywania.

4. Czy klatki schodowe w budynku wysokim muszą być wyposażone w oddymianie?

Tak, w budynkach wysokich droga ewakuacyjna musi być chroniona, a klatki schodowe powinny być wyposażone w urządzenia zapobiegające zadymieniu lub oddymiania.

5. Jaką rolę pełnią przyciski oddymiania w systemie?

Przyciski oddymiania umożliwiają ręczne uruchomienie instalacji oddymiania klatki schodowej, stanowiąc uzupełnienie automatycznego sterowania.

6. Jak często należy wykonywać przeglądy systemów oddymiania?

Zgodnie z przepisami dotyczących ochrony przeciwpożarowej budynków, przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być wykonywane co najmniej raz w roku lub częściej, jeśli wymagają tego producenci urządzeń.